Polskiemu skok w bok – pot. „zdrada małżeńska, zwykle jednorazowa i nieprzeradzająca się w dłuższy romans” [WSJP] odpowiadają ukraińskie frazeologizmy скакати (вскакувати)/скочити (вскочити) в гречку oraz ходити наліво. Na przykład: Najbardziej cyniczni wyznawali mi teorię o terapeutycznym, wręcz zbawiennym działaniu na małżeństwo męskiego skoku w bok: oto mąż i ojciec, posmakowawszy zakazanego owocu, tym skwapliwiej wraca na łono rodziny i przez jakiś czas zachowuje się tak wzorowo, aż staje się to podejrzane. [NKJP, Hop-siup, zmiana żon. 2001. Dziennik Polski]
Polacy mówią, że ktoś bierze się za łby, kiedy zaczyna się bójka, albo głośna kłótnia, awantura. Na przykład: Byłem świadkiem jak dwaj kierowcy wzięli się za łby, bo jeden drugiemu zajechał drogę; Tak jak się nasi politycy brali się za łby z powodów ideologicznych w wyborach ’93 i w wyborach prezydenckich, tak samo będzie w przyszłych wyborach parlamentarnych. [NKJP, Anna Bikont. Martwy sezon. 1996. Gazeta Wyborcza]
Ukraińskie wyrażenie наступити (комусь) на мозоль to odpowiednik polskiego ktoś nadepnął na odcisk komuś / ktoś nastąpił na odcisk komuś – pot. „ktoś uraził kogoś i przez to mu podpadł” [WSJP]. Na przykład: Nadal uważam ciebie za swojego przyjaciela i nie mam zamiaru zmieniać swojego zdania na twój temat tylko dlatego, że komuś nadepnąłeś na odcisk.
Polacy używają frazeologizmu coś poszło w pięty komuś w sytuacji, kiedy „ktoś poczuł się urażony czyimiś słowami lub działaniami, które sprawiły mu przykrość” [WSJP]. Na przykład: Przez wszystkie lata naszego małżeństwa nie usłyszałem od nich ani jednego dobrego słowa. Nawet podczas życzeń świątecznych, kiedy z musu spotykaliśmy się przy stole, formułowali je tak, aby poszło mi w pięty. Na przykład życzyli mi lepszej pracy, większych zarobków, awansu, żebym wreszcie znalazł swoje miejsce w życiu. [NKJP, Waldemar Borzestowski. Bulterier Samson i ja. 2008. Wydawnictwo W.A.B.]
W języku potocznym spotkać można wyrażenie dostać lub dać w kość, jako określenie sytuacji, w której doznaje się jakichś trudnych przeżyć albo komuś się takie przeżycia zapewnia. Na przykład: Pamiętam, że pierwszy rejs dał mi nieźle w kość, ale to właśnie wtedy pokochałam żeglarstwo. Synonimicznie można też użyć frazeologizmu dać do wiwatu. Na przykład: Nie możemy z rodziną wytrzymać w domu, tak nam sąsiad daje do wiwatu. [NKJP, Dorota Nyk. Usługi nieuciążliwe. 2002. Gazeta Wrocławska]
Ćwiczenie 56. Przeczytaj poniższy teksti i na jego podstawie wyjaśnij, co oznacza wyrażenie
skok w bok?
Reżyser Z. Jankowski uczynił nawet mały „skok w bok” od treści komedii, zezwalając głównej bohaterce na zaśpiewanie jednej ze sztandarowych piosenek w regionie – „Kaszebsczé jezora”*. Rodzimy akcent pojawił się także w stroju. Złośliwa Kasieńka miała na sobie aksamitną, wyszywaną w miejscowe motywy kamizelkę – taką, w jakich pokazują się członkinie zespołów folklorystycznych. [NKJP, Iwona Joć. Szekspir po kaszubsku. 2007. Dziennik Bałtycki. „Polskapresse”. Oddział „Prasa Prasa Bałtycka”] * Kaszebsczé jezora – z języka kaszubskiego, znaczy kaszubskie jeziora.
Ćwiczenie 57. Użyj w poniższych zdaniach poniższych frazeologizmów w odpowiedniej formie.
dostać w kość, dać do wiwatu, wziąć się za łby, w pięty poszło, nadepnąć na odcisk
- Po meczu nerwy puściły nie tylko kibicom przegranej drużyny, …………………………………………… ………………………………………… nawet zawodnicy w szatni.
- Wszyscy na mieście wiedzieli, że szef lokalnej mafii jest mściwy. Jak ktoś mu ………………….. ……………………………………………………….., to było po człowieku.
- Ostatnia sesja wszystkim nam ……………………………………………………………………………… . Od razu po ostatnim egzaminie cała grupa poszła do pubu się zrelaksować.
- Wiedziałem, że nie będzie dobrze, jak tylko usłyszałem, że menager mnie wzywa. Skrytykował mój projekt tak, że aż mi ……………………………………………………………………………………… .
- Natalia ledwo wyszła z treningu. Solidnie …………………………………………………………………………………. od nowego trenera.
