Głód jest kojarzony ze zwierzętami i istotami duchowymi: głodny jak wilk; być głodnym jak pies; głodny jak diabli. Funkcjonuje również forma głodny jak cholera. Na przykład: – Co jest na obiad? Jestem głodny jak wilk. – A kiedy nie jesteś? Zupę sobie odgrzej. We frazeologii wiele uwagi poświęca się stanowi nietrzeźwości, potępianemu przez społeczeństwo: pijany jak bela; pijany jak szewc; pijany jak bambus; pijany jak bąk; pijany jak świnia (bydlę); pijany jak nieboskie stworzenie. Na przykład: Pijany jak świnia Zenek dobijał się do drzwi. Pewnie znowu gdzieś zostawił klucze. Oj, da mu żona popalić.
Znaczenie „pijany” jest werbalizowane poprzez porównania: nawalony jak stodoła; nawalony jak messerschmitt. Na przykład: Nawalonego jak stodoła kierowcę autokaru z Mazowsza wiozącego dzieci z wypoczynku w Wierchomli przyłapali sądeccy policjanci. [NKJP, Wojciech Chmura. Od soboty do piątku. 2008. Dziennik Polski]
Aby wyrazić stopień upojenia alkoholowego, stosuje się pojęcie filmu: film urwał się komuś – pot. „ktoś stracił świadomość z powodu nadużycia alkoholu, narkotyków, omdlenia, nagłego zaśnięcia lub urazu” [WSJP]. Na przykład: Mnie urwał się film – odpłynąłem po prostu. Niewiele pamiętam z tego wieczoru.
Ćwiczenia i zadania
Ćwiczenie 6. Uzupełnij zdania dowolnym pasującym frazeologizmem z powyższego tekstu.
- Dopiero wołania babci wymuszały mój powrót do domu. Tam było mycie brudnego jak ……………………………………………………………………………… wnuka, kolacja i spanie.
- Dziecko było brudne jak ……………………………………………………………………………… Dałam mu pieniądze i kazałam kupić sobie mydło.
- Ten chłopak jest brudny jak ……………………………………………………………………………… – używa tych samych ubrań przez tydzień i się nie myje.
Ćwiczenie 7. Przeczytaj wyrażenia dotyczące pośpiechu i szybkości w wykonywaniu różnych czynności. Które należą do stylu potocznego, a które do literackiego? Które z nich mogą wystąpić zarówno w wypowiedzi potocznej, jak i w tekście literackim?
Napisz 5 zdań z wybranymi wyrażeniami.
Pędzić (biec) ile sił w nogach: biegiem; błyskawicznie; bystro; chyżo; co prędzej; co tchu; czym prędzej; ekspresowo; galopem; gazem; ile fabryka dała; ile sił; ile tchu; jak błyskawica; jak burza; jednym susem; lotem błyskawicy; lotem strzały; na jednej nodze; na łeb na szyję; pędem; pośpiesznie; prędko; prędziutko; rach-ciach; rachu-ciachu; szast-prast; szybko; śpiesznie; trzask-prask; w kilku susach; w mgnieniu oka; w okamgnieniu; w podskokach; w te pędy; z kopyta; z szybkością błyskawicy; żwawo.
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….
Ćwiczenie 8. Uzupełnij zdania wybranym pasującym słowem lub wyrażeniem.
- Dzisiaj miałam w portfelu parę groszy, więc pobiegłam do piekarni, bo byłam głodna jak ……………………………………………………………………………… (kot; sowa; wilk).
- Ojciec zawsze przychodził z pracy głodny jak ……….……………………………………………………… (mysz; cholera; dżuma), a wtedy mama stawiała na stole wazę pełną ciepłej zupy.
- Pędziłam ……………………………………………………………………………… (ile kosztuje; ile sił w nogach), żeby nie spóźnić się na zajęcia.
- Jan i Marysia pędzili ile ……………………………………………………………………………… (dała mama; dała fabryka), ale nie zdążyli na pociąg.
- Kierowca był nie tylko nawalony jak ……………………………………………………………………… (stajnia; stodoła; ganek), ale też zbiegł z miejsca wypadku.
- Sanitariusz powiedział, że pacjent jest pijany jak ………………………………………..………… (messerschmitt; komar; helikopter), ale mimo to udzielił mu niezbędnej pomocy
Ćwiczenie 9. Przetłumacz na język polski.
- Роман, похмурий і розгублений, сидів на нараді. Його думки були далеко від обговорюваних питань, адже шлунок нагадував про себе гучним бурчанням. Не в змозі більше терпіти, він, голодний, як вовк, кинув нараду і помчав їсти.
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. - Брудний і п’яний як чіп сторож не міг стримати радості. Він вигукував щось незрозуміле й розмахував руками.
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. - Із ресторану вийшла юрба п’яних як ніч молодиків.
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….
Ćwiczenie 10. Posłuchaj piosenki grupy Skaldowie „Z kopyta kulig rwie”.
Zadanie 1. Wypisz słowa i zwroty, które wskazują na poruszanie się z dużą prędkością.
…………………………………………………………………………………………………………………..
…………………………………………………………………………………………………………………..
…………………………………………………………………………………………………………………..
Zadanie 2. Czy znana jest ci tradycja kuligu? Poszukaj o nim informacji w internecie.
