Materiały do nauki języka polskiego dla studentów ukraińskich

Frazeologizm ktoś czuje bluesa ma znaczenie – pot. „ktoś orientuje się w sytuacji, wyczuwa nastrój i umie się do niego dostosować” [WSJP]. W języku potocznym używana jest również jednostka co jest grane – pot. „co się dzieje i dlaczego tak się dzieje” [WSJP]. Często stosowana jest także forma co w trawie piszczy – książk. „używane do określenia tego, co naprawdę się dzieje, a o czym osoby, o których mowa, mogą nie wiedzieć”. [WSJP]. Na przykład: Bożenka była osobą towarzyską, a przy tym lubiła wiedzieć, co w trawie piszczy. Z tego względu wielce sobie chwaliła centralne umiejscowienie swego biurka; Nie wiem, co jest grane między nimi, ale mi się to nie podoba.
W języku polskim funkcjonuje forma na czuja – pot. „zdolność stwierdzania czegoś lub uzyskiwania wiedzy o jakimś stanie rzeczy dzięki przewidywaniu lub intuicji” [WSJP]. Na przykład: Wchodzi się na ten szlak ładną leśną drogą, która po chwili zmienia się w niewyraźną leśną ścieżkę, potem idzie się właściwie na czuja, przechodząc przez powalone drzewa i krzaki.
Odpowiednikiem ukraińskiego frazeologizmu мозковий штурм jest polska forma: burza mózgów – „metoda grupowego rozwiązywania problemów, polegająca na tym, że członkowie grupy zgłaszają wszelkie nasuwające się im pomysły na rozwiązanie danego problemu, a ocena tych pomysłów przeprowadzana jest dopiero później.” [WSJP]. Na przykład:
Raz na jakiś czas Łepkowska spotyka się z grupką scenarzystów pracujących przy serialu. Odbywa się wtedy burza mózgów, w czasie której wspólnie próbują wymyślać, co mogłoby się zdarzyć w następnych 20, 30, 50 odcinkach. [NKJP, Marcin Meller. Ciekawie jak w życiu. 2003. Polityka]
Ukraińcy ironicznie powiedzą o osobie, która nie wie nic o niczym, że хтось розбирається, розуміється, кумекає як цап (вовк) у зорях; розуміється як ведмідь на зорях, a Polacy: ktoś zna się na czymś jak wilk na gwiazdach – „ktoś w ogóle nie zna się na czymś”. Synonimicznymi formami są następujące frazeologizmy: ktoś nie ma bladego pojęcia; ktoś nie ma najmniejszego pojęcia; ktoś nie ma pojęcia; ktoś nie ma większego pojęcia; ktoś nie ma zielonego pojęcia; ktoś nie ma żadnego pojęcia. Na przykład: Dla wszystkich, oprócz niego, było wiadomo, że nowy nabytek nie ma zielonego pojęcia o księgowości. Jednak on widział tylko jej długie nogi.
O czymś w pełni zrozumiałym Ukraińcy powiedzą як [Божий] день ze słowem ясно, зрозуміло, a Polacy – jasne jak słońce. Na przykład: Było jasne jak słońce, że nikt w ministerstwie nie kiwnie palcem, żeby nam pomóc.
Porozumienie między osobami można opisać przy pomocy następującej jednostki frazeologicznej: ktoś nadaje / odbiera na tych samych falach – „ktoś dobrze się rozumie z drugą osobą” [WSJP]. Na przykład: Marcin i jego teściowa nigdy nie nadawali na tych samych falach, ale wydaje się, że teraz dzieli ich ocean; Kiedyś poznałem świetną dziewczynę. Od samego początku odbieraliśmy na tych samych falach, lubiliśmy te same filmy, czytaliśmy te same książki. Po jakimś czasie zwykła znajomość przerodziła się w miłość.
Ukraińcy mówią o niespełnionych pragnieniach рожева мрія, podczas gdy Polacy używają wyrażenia pobożne życzenie – „życzenie, które nie ma szans się spełnić” [WSJP]. Na przykład: Po firmie od dwóch tygodni krążyły plotki o podwyżkach. Niestety, były to jedynie pobożne życzenia szeregowych pracowników. Podwyżki były, ale tylko dla kierownictwa.