Materiały do nauki języka polskiego dla studentów ukraińskich

„Boryna wystąpił, ujął* ją za rękę i przyklęknęli, a matka obrazem ich przeżegnała i jęła* błogosławić, i wodą święconą kropić, aż Jaguś z płaczem padła do nóg macierzy*, a potem i drugich podejmowała, przepraszała i żegnała się ze wszystkimi. Brały ją kobiety w ramiona, obejmowały i podawały sobie, aż się popłakali społem*, a Józia najrzewliwiej zawodziła*, bo się jej matula nieboszczka* przypomniała.
Wysypali się przed dom, ustawili w porządku należytym* i ruszyli pieszo, bo do kościoła
było ze staje*.
Muzyka szła przodem i rznęła* ze wszystkich sił.
A potem Jagnę wiedli drużbowie – szła bujno*, uśmiechnięta przez łzy, co jej jeszcze u rzęs wisiały, weselna* niby ten kierz* kwietny i kiej* słońce ciągnąca wszystkich oczy; włosy miała zaplecione nad czołem, w nich koronę wysoką, ze złotych szychów*, z pawich oczek i gałązek rozmarynu, a od niej na plecy spływały długie wstążki we wszystkich kolorach i leciały za nią, i furkotały* kieby* ta tęcza; spódnica biała rzęsisto* zebrana w pasie, gorset z błękitnego jak niebo aksamitu wyszyty srebrem, koszula o bufiastych rękawach, a pod szyją bujne* krezy* obdziergane* modrą nicią, a na szyi całe sznury korali i bursztynów aż do pół piersi opadały.
Za nią druhny prowadziły Macieja.
Jako* ten dąb rozrosły* w boru* po śmigłej* sośnie, tak on następował* po Jagusi, w biedrach* się ino* kołysał, a po bokach drogi rozglądał, bo mu się zdało*, że Antka w ciżbie* uwidział*.
A za nimi dopiero szła Dominikowa ze swatami, kowalowie, Józia, młynarzowie, organiścina i co przedniejsi*.
Na ostatek* zaś całą drogą waliła wieś cała.
Słońce już zachodziło, wisiało nad lasami czerwone, ogromne i zalewało całą drogę, staw i domy krwawym brzaskiem*, a oni szli w tych łunach* wolno, że aż się w oczach mieniło od tych wstążek, piór pawich, kwiatów, czerwonych portek*, pomarańczowych wełniaków*, chustek, kapot* białych — jakoby* ten zagon*, rozkwitłymi kwiatami pokryty, szedł i pod wiatr z wolna się kołysał a pośpiewywał, bo druhny raz wraz zawodziły* cieniuśkimi głosami:
A jadą, jadą, wozy kołaczą* —
A moja Jaguś, po tobie płaczą…
Hej!
A da śpiewają, śpiewają sobie —
A da na smutek, Jagusiu, tobie…
Hej!
Dominikowa całą drogę popłakiwała i jak w obraz wpatrywała się w córkę, że nic nie słyszała, co do niej zagadywali.
W kościele już Jambroży zapalał świece na ołtarzu.
Ogarnęli się ino w kruchcie*, uporządkowali w pary i ruszyli przed ołtarz, bo i ksiądz już z zakrystii wychodził.
Prędko się odbył ślub, bo ksiądz się do chorego spieszył. A gdy wychodzili z kościoła, organista jął* na organach wycinać* mazury a obertasy i kujawiaki takie, aż same nogi drygały*, a niektóren* tylko co nie huknął piosenką, dobrze, iż się w czas pomiarkował*!
Wracali już bez nijakiego porządku, całą drogą, jak komu było do upodoby*, a rozgłośnie*, bo drużbowie z druhenkami zawodzili, jakoby ich kto ze skóry obłupiał*.
Dominikowa rychlej* pobiegła, a gdy nadciągnęli – już ona państwa młodych na progu witała obrazem i tym świętym chlebem i solą, a potem nuż* się ze wszystkimi z nowa witać, a obłapiać* i do izby zapraszać!
Muzyka rznęła w sieniach*, więc co który próg przestąpił, chwytał wpół* pierwszą z brzega kobietę i puszczał się posuwistym* krokiem „chodzonego*” – a już tam, niby ten wąż farbami migotliwy, toczyły się dokoła izby pary, gięły się, okrążały, zawracały z powagą, przytupywały godnie, kołysały się przystojnie i szły, płynęły, wiły się, a para za parą, głowa przy głowie – niby ten rozkołysany zagon dostałego* żyta, gęsto przekwiecony* bławatem a makami… – a na przedzie w pierwszą parę Jagusia z Boryną!”

Władysław Reymont, „Chłopi”

* ująć – chwycić
* jęła – zaczęła
* macierz – tu: matka
* społem – razem
* najrzewliwiej zawodzić – najsmutniej płakać
* nieboszczka – ta, która nie żyje
* należyty – jak należy, jak trzeba
* staje – dawna miara długości
* rznąć – grać głośno
* bujno – z rozmachem
* kierz – krzak
* weselna – tu: kwitnąca
* kiej – tu: jak
* szych – nitka
* furkotać – energicznie się poruszać i wydawać przy tym dźwięk
* kieby – niby, jakby
* rzęsisto – gęsto
* bujne – gęste
* krezy – marszczony kołnierz
* obdziergane – obszyte
* jako – jak
* rozrosły – rozrośnięty, szeroki
* w boru – w lesie
* śmigła – smukła, zgrabna
* następować – kroczyć; iść
* w biedrach – w biodrach
* ino – tylko
* zdało – wydawało
* ciżba – tłum ludzi
* przedniejsi – ważniejsi
* ostatek – koniec
* brzask – tu: światło
* łuna – blask
* portki – spodnie
* wełniak – gruba tkanina w pasy
* kapota – wierzchnie okrycie
* jakoby – jakby
* zagon – pas ziemi uprawnej
* zawodzić – śpiewać
* kołatać – dzwonić
* kruchta – przedsionek w kościele
* jął – zaczął
* wycinać – tu: grać
* drygać – poruszać się
* niektóren – niektóry
* pomiarkować – zorientować
* do upodoby – podobać się
* rozgłośnie – tu: głośno
* obłupić – tu: obdzierać
* rychlej – szybciej
* nuż – znowu
* obłapiać – przytulać
* sień – pomieszczenie między wejściem a dalszą częścią domu
* wpół – w pasie
* posuwisty – długi, sunący
* chodzony – rodzaj tańca polegającego na chodzeniu
* dostały – dojrzały
* przekwiecony – ukwiecony; pełen kwiatów