Materiały do nauki języka polskiego dla studentów ukraińskich

Frazeologizm trafiać w sedno lub trafiać w punkt ma znaczenie „ktoś określa coś bardzo trafnie i w zwięzły sposób” [WSJP]. Na przykład: Po meczu wściekły trener Daniło mówił bez ogródek o gwiazdorstwie i zadufaniu swoich podopiecznych. Trafił w sedno, bo w tej klasie rozgrywkowej (i nie tylko) punktów nie przyznaje się za zajmowanie określonego miejsca w tabeli, za szyld i klubowe tradycje. [NKJP, Zgubna mentalność zwycięzców. 2002. Dziennik Polski. Wydawnictwo Jagiellonia SA]
Systemy frazeologiczne języka ukraińskiego i polskiego zawierają dużą liczbę jednostek frazeologicznych, które werbalizują pojęcia inteligencji i głupoty. Ukraińskiej jednostce frazeologicznej як (мов, ніби) з неба впасти (звалитися) „1. Несподівано, зненацька з’явитися. 2. Не усвідомлювати того, що зрозуміле для всіх. 3. Дістатися кому-небудь легко, без особливих зусиль” [СУ] odpowiadają frazeologizmy polskie ktoś spadł z księżyca; ktoś urwał się z choinki – pot. „ktoś zachowuje się w dziwny sposób, zazwyczaj dlatego, że zupełnie nie orientuje się w danej sytuacji i nie wie, co się dzieje” [WSJP]. Na przykład: Piszesz, jakbyś się z choinki urwał, tyle razy sprawa była wałkowana na zebraniach, że szkoda do tego wracać.
Ukraińcy mówią, że хтось валяє дурня – „1. Робити дурниці, безглузді вчинки; поводитися не так, як слід. 2. Прикидатися таким, що нічого не розуміє, не знає. 3. Нічого не робити, байдикувати” [СУ]), a Polacy powiedzą: ktoś udaje idiotę / ktoś rżnie głupa – pot. pejorat. „ktoś zachowuje się tak, jakby nie wiedział, o co w danej sytuacji chodzi, mimo że wie” [WSJP]. Na przykład: Gdyby wczoraj wpadł cały roztrzęsiony i wyznał, łkając, że rozbił samochód (w końcu nie kompletnie, był tylko podrapany), sprawa rozeszłaby się po kościach. Trup w windzie, takie emocje, i jeszcze dziecko miało wypadek. On postanowił jednak rżnąć głupa. Poszedł do siebie bez słowa, a rano udawał, że śpi, i słuchał, jak ojciec wychodzi z domu. [NKJP, Zygmunt Miłoszewski. Domofon. 2014. Wydawnictwo W.A.B.]
Polacy powiedzą głupszy niż ustawa przewiduje o bardzo głupiej osobie, na przykład: Chciałam po dobroci, ale ty jesteś głupsza, niż ustawa przewiduje – wysyczała, nachylając się do mnie nad stolikiem. [NKJP, Ewa Siarkiewicz, Kuźnia głupców. 2009. Wydawnictwo Świat Książki]
W języku polskim jest wiele porównań, które dotyczą głupoty: głupi jak pień; głupi jak cielę; głupi jak baran; głupi jak wół; głupia jak gęś; wysoki jak brzoza, a głupi jak koza; głupi jak osioł; głupi jak but; głupi, jak but z lewej nogi. Na przykład: Wszyscy mi mówili, że Marcin jest głupi jak but i żebym do projektu wzięła kogoś innego. Ale ja się zaparłam i ostatecznie wszystko robiłam sama. I kto tu jest głupi?