Materiały do nauki języka polskiego dla studentów ukraińskich

GRZECZNOŚĆ JĘZYKOWA
Ćw. 1.
a) – f; b) – p; c) – b.i.; d) – f; e) – p; f) – f; g) – b.i.; h) – p; i) – p; j) – f; k) – b.i.; l) – p
Ćw. 2.
1. a); 2. a); 3. b); 4. c); 5. b); 6. a); 7. b)
Ćw. 3.
„Nie wyrabiać na zakrętach” odnosi się do sytuacji, w której ktoś ma problem z jednoczesnym wykonywaniem wielu zadań; nie radzi sobie z czymś.
Ćw. 4.
1. b); 2. c); 3. a); 4. b); 5. a); 6. b); 7. b); 8. b); 9. a); 10. b)
Ćw. 6.
1) pozytywny; 2) negatywny; 3) negatywny; 4) pozytywny; 5) negatywny; 6) negatywny;
7) pozytywny; 8) pozytywny; 9) negatywny; 10) negatywny; 11) pozytywny; 12) negatywny;
13) negatywny; 14) negatywny; 15) pozytywny
Ćw. 10.
pisownia łączna: umiałby
pisownia rozłączna: trzeba by
Ćw. 11.
a) łącznie; b) rozłącznie; c) rozłącznie
Ćw. 12.
1. ucieszyłaby się; 2. spodobałby; 3. można by; 4. dałoby; 5. trzeba by; 6. mogłyby; 7. poszłaby;
8. poszłoby; 9. można by
Ćw. 13.
a) f; b) b.i.; c) p; d) f; e) p; f) f; g) p
Ćw. 14.
1. zdobył się; 2. wyskoczymy; 3. wpadnę; 4. wchodzi; 5. ukłuło; 6. naciskał; 7. dała; 8. poszła
Ćw. 15.
1. ktoś zdecydował zrobić coś, czego wcześniej się bał
2. wyjść gdzieś lub wyjechać na krótko
3. odwiedzić kogoś
4. nie być branym pod uwagę
5. coś sprawiło komuś przykrość
6. wywierać na kogoś presję; zmuszać kogoś do czegoś
7. nie zgodzić się na spotkanie; odmówić komuś bliższej relacji
Ćw. 16.
a) 2; b) 1; c) 3
Ćw. 17.
TABELA
Ćw. 18.
1. negatywna; 2. pozytywna; 3. pozytywna; 4. negatywna; 5. pozytywna; 6. pozytywna
Ćw. 19.
1. g; 2. g; 3. n; 4. g; 5. n; 6. n; 7. g; 8. n; 9. n; 10. g
Ćw. 21.
1. g; 2. g; 3. n; 4. n
Ćw. 24.
1. c); 2. e); 3. b); 4. d); 5. f); 6. a)
Ćw. 25.
1. szukałem / szukałam jej wzrokiem
2. wybić to sobie z głowy
3. napięcie już z ciebie zeszło?
4. sprawiała wrażenie
5. spadł mi z nieba
6. los był dla mnie łaskawy
Ćw. 26.
1. d); 2. c); 3. b); 4. e); 5. a); 6. f)
Ćw. 29.
1. słów; 2. rodzinie; 3. współczucia; 4. straty; 5. myślami; 6. kondolencje; 7. spokoju
Ćw. 32.
1. zaręczyny; 2. oświadczyny; 3. oczepiny; 4. wesele; 5. wieczór panieński; 6. ślub kościelny;
7. miesiąc miodowy; 8. noc poślubna; 9. wieczór kawalerski; 10. ślub cywilny
Ćw. 34.
1. c); 2. d); 3. a); 4. b); 5. e)
Ćw. 35.
Zadanie 1. b)
Ćw. 37.
a) tradycyjny; b) tradycyjny; c) tradycyjny; d) żartobliwy; e) tradycyjny; f) żartobliwy;
g) tradycyjny; h) żartobliwy; i) tradycyjny; j) tradycyjny; k) tradycyjny
Ćw. 43.
Zadanie 1. 1. b); 2. d); 3. a); 4. c)
Zadanie 2. 1. muzykanci; 2. Jagna z drużbami; 3. Maciej z druhnami; 4. Dominikowa i inne
ważne osoby; 5. mieszkańcy wsi
Ćw. 45.
Panie Trenerze, Pani Trener; Panie Profesorze, Pani Profesor; Panie Dziekanie, Pani Dziekan;
Panie Mecenasie, Pani Mecenas; Panie Ministrze, Pani Minister
Ćw. 48.
a) wójcie, wójtowie, t : ci; prezydencie, prezydenci, t : ci; pracowniku, pracownicy,
k : c; rolniku, rolnicy, k : c; ojcze, ojcowie, c : cz; chłopcze, chłopcy, c : cz
b) Boże, bogowie, ó : o; wujku, wujkowie, e : Ø; świadku, świadkowie, e : Ø
Ćw. 49.
wracaj, umów się, nie gadaj, odejdź, zabieraj, idź
Ćw. 50.
2. Zamknij (proszę) tę szafkę; Zamykaj tę szafkę!; 3. Przyjedź szybko do mamy (proszę); Jedź
szybko do mamy!; 4. Umyj ręce (proszę); Myj ręce!; 5. (Proszę) Posprzątaj klocki; Sprzątaj
klocki! 6. Ugotuj obiad (proszę); Gotuj obiad!; 7. Wróć do domu (proszę); Wracaj do domu!;
8. Zabierz dziecko (proszę); Zabieraj dziecko!
Ćw. 51.
1. f); 2. d); 3. e); 4. b); 5. a); 6. g); 7. c)
Ćw. 55.
1. niech będzie, niech przyjdzie; 2. niech weźmie; 3. niech zaliczą, niech się nauczą; 4. niech
wbije, niech zadzwoni; 5. niech zostawi
WYBRANE PROBLEMY WSPÓŁCZESNEGO JĘZYKA POLSKIEGO
Ćw. 2.
wspólnota zawodowa: język lekarzy, język marynarzy, gwara kolejarska, język aktorów, język
informatyków; grupa środowiskowa: żargon kibicowski, żargon przestępczy, żargon
żołnierski, gwara hiphopowa, żargon więzienny, język wędkarzy; grupa rówieśnicza: gwara
młodzieżowa, gwara uczniowska, gwara studencka, język dzieci
Ćw. 10.
Zadanie 3. 1. patrzył na mnie bykiem; 2. stoi jak byk; 3. Działa na mnie jak płachta na byka;
4. Stary byku; 5. z byka spadłeś; 6. chwycić byka za rogi
Ćw. 19.
Zadanie 3. 1-C; 2-F; 3-E; 4-A; 5-B; 6-D
Zadanie 5. 1. krejzol; 2. pliska; 3. debeściak; 4. czilować; 5. sorki; 6. luknąć; 7. oki; 8. bejbi
Ćw. 20.
a) – p; b) – f; c) – f; d) – p; e) – f; f) – p; g) – b.i.; h) – p; i) – p; j) – b.i.; k) – b.i.; l) – p
Ćw. 22.
1. rektora; 2. ministrą; 3. nauczycielki, nauczyciela; 4. gościa; 5. prezesowi; 6. współwłaścicielką,
współpracowniczek, współpracowników; 7. rektora; 8. profesora; 9. Współwłaścicielem;
10. prezesowi / prezesce; 11. ministra; 12. profesorki, gościniami
Ćw. 27.
Zadanie 4. 1. pielęgniarza, pielęgniarzem; 2. recepcjonistkom, recepcjonisty; 3. opiekunów,
opiekunka
POLSKA KUCHNIA REGIONALNA I NARODOWA
Ćw. 2.
kopytka; frytki; placki ziemniaczane; kluski śląskie
Ćw. 3.
frytki – słone, gorące, smażone, pożywne
smak – niepowtarzalny, słony, słodki, głęboki
woda – osolona, gorąca, gotowana, głęboka, zdrowa
kapusta – słona, słodka, gorąca, smażona, gotowana, pożywna, kiszona, zasmażana, zdrowa
kluski – słone, słodkie, gorące, gotowane, pożywne, ziemniaczane, zdrowe
olej – gorący, zdrowy, roślinny
Ćw. 5.
Pomorzanie
Wielkopolanka
Małopolanin, Małopolanie
Mazowszanin, Mazowszanie
Podlasianka
Podhalanin, Podhalanie
Kujawianin, Kujawianka
Ćw. 6.
2. Wielkopolanie, 3. Kaszubi, 4. Kurpie i Ślązacy, 5. Podhalanie
Ćw. 7.
Tekst 1, zadanie 1. a) Kaszubem, b) tak, c) na
Tekst 2, zadanie 1. a) Ślązaczkami, b) pokój, c) palić w piecu, d) łysy, e) na Śląsk, f) na
Tekst 3, zadanie 1. a) Podlasianką, b) zamieszać, c) paprochy, d) byle jakie, e) grubego,
f) nogę, g) na
Tekst 4, zadanie 1. a) Wielkopolaninem, b) iść na ukos, c) leń, d) w
Tekst 5, zadanie 1. a) Małopolanką, b) wafel, c) bombki, d) wyjść na dwór
Tekst 6, zadanie 1. a) wodospad, b) domek pasterski, c) owczego, d) małą siekierkę, e) na
Ćw. 8.
Kaszuby: jo
Śląsk: glacaty, hajcować, izba
Podlasie: bambaryła, barachło, bełtać, farfocle, syry
Wielkopolska: iść na szagę, nygus
Małopolska: andrut, bańka, wyjść na pole
Podhale: bacówka, bryndza, ciupaga, siklawa
Ćw. 10.
Danie 1, zadanie 2.
mieszać – wymieszać
zostawiać – zostawić
siać – przesiać
rozpuszczać – rozpuścić
łączyć – połączyć
robić – wyrobić
odstawiać – odstawić
lepić – zlepić
owijać – owinąć
gotować – zagotować
zanurzać – zanurzyć
łowić – wyłowić
sączyć – odsączyć
kłaść – położyć
sypać – posypać
Danie 1, zadanie 5.
1. rozetrzyj, Przykryj, pozostaw; 2. wsyp, Dodaj, Zagnieć; 3. przykryj, odstaw; 4. podziel,
uformuj, ulep, ułóż, Pozostaw; 5. włóż; 6. Zagotuj, dodaj, Włóż, zostaw; 7. Wyjmij, odsącz,
ułóż; 8. posyp, natnij; 9. Nagrzej, włóż; 10. Upiecz; 11. wyjmij, pozostaw
Danie 2, zadanie 1.
mąki; maślanki (lub kefiru); jajko; sody; soli
Danie 2, zadanie 2.
przesiej; Wsyp; Wbij; wlej; wyrabiaj; przełóż; rozwałkuj; wytnij; ułóż; przykryj; odłóż; usmaż;
używaj
Danie 4, zadanie 1.
1. przygotowywana – ta, którą przygotowujemy
2. spożywana – ta, którą spożywamy
3. podawana – ta, którą podajemy
4. ugotowanymi – tymi, które ugotowaliśmy
5. krojone – te, które kroimy
6. gotowane – te, które gotujemy
7. niedopuszczalne – to, którego nie dopuszczamy
8. serwowany – ten, który serwujemy
Danie 4, zadanie 2.
Kwaśnica to zupa, którą znamy z kuchni podhalańskiej. Przygotowujemy ją z kiszonej kapusty
i mięsa, spożywamy z ziemniakami lub chlebem. Powinna być bardzo kwaśna. Najczęściej
podajemy ją z ziemniakami, które gotujemy osobno, w przeciwieństwie do kapuśniaku,
gdzie ziemniaki kroimy w drobną kostkę i gotujemy razem z zupą w jednym garnku.
Nie dopuszczamy dodawania do kwaśnicy warzyw, takich jak marchewka czy pietruszka.
Dodaje się je tylko do kapuśniaku, który czasem błędnie serwujemy jako kwaśnicę.
Danie 5, zadanie 1.
osoby odwiedzające; pszenne placki drożdżowe pokryte; pieczone; danie wywodzące się;
receptura przekazywana przez piekarzy
Danie 5, zadanie 2.
1. Najsłynniejszym lubelskim rarytasem jest wywodzący się z kuchni żydowskiej cebularz.
2. Na drożdżowe ciasto nakłada się farsz, składający się z cebuli, maku i soli.
3. Od kilku lat cebularz ma status produktu regionalnego, chronionego prawem Unii Europejskiej.
4. Jeśli chcemy poznać smak oryginalnego wypieku, musimy szukać piekarni posiadającej
certyfikat.
5. Legenda głosi, że pierwszy przepis na cebularz opracowała Esterka, słynąca z wyjątkowej
urody Żydówka.
6. Wracający z polowania Król Kazimierz odwiedził niespodziewanie dom Esterki.
7. Nieprzygotowana na wizytę władcy kobieta zrobiła szybko ciasto drożdżowe oraz farsz
z cebuli i maku.
8. Placek zapiekła w piecu i zaserwowała zachwyconemu jego smakiem królowi.
9. Mieszkańcy Lublina przez wiele lat kupowali o poranku cebularze wypiekane przez żydowskich
piekarzy.
10. Smak tych bułeczek jest do dziś uwielbiany przez mieszkańców miasta i turystów.
Danie 6, zadanie 1.
a) f; b) f; c) p; d) p; e) f
Danie 6, zadanie 3.
1. Kiedy autorzy przewodników turystycznych tłumaczą pochodzenie przysmaku, powołują
się na pewną legendę.
2. Tego kazania słuchał jeden z cukierników i postanowił, że nakarmi biedaków.
3. Upiekł kilka blach słodkich rogali i rozdał je głodnym i potrzebującym.
4. W tę inicjatywę włączyli się też inni poznańscy cukiernicy i kontynuowali tradycję wypiekania
i rozdawania rogali świętomarcińskich przez wiele następnych lat.
5. Nie można wyjechać z Poznania, zanim nie spróbuje się tego przysmaku.
Danie 7, zadanie 2.
1. Zachorowawszy, piekarz poprosił Kasię, żeby zastąpiła go przy pracy.
2. Nie mogąc znaleźć foremek do pierników, Katarzyna wyciągnęła okrągły kubek, którym
wycięła w cieście sześć kółek.
3. Ułożywszy je obok siebie, włożyła je do pieca.
4. Kiedy piernikowe kółka się piekły, złączyły się w jedną całość, tworząc ciastko o niespotykanym
dotąd kształcie. / Piekąc się, piernikowe kółka złączyły się w jedną całość i utworzyły
ciastko o niespotykanym dotąd kształcie.
5. Włożywszy wypieki do kosza, Katarzynka poszła na rynek.
6. Będąc w Toruniu, musicie ich spróbować.
Danie 7, zadanie 4.
aromatyczne; imbiru, cynamonu, gałki muszkatołowej, goździków, kolendry, kardamonu
i ziela angielskiego; piernika i grzanego wina; smaku ciast i napojów; zdrowie; mózgu; rozgrzać
Danie 8, zadanie 2.
1. Wojska Polskiego 46
Danie 8, zadanie 3.
2. a), b); 3. b), a); 4. b), a); 5. b), a); 6. a), b)
Danie 8, zadanie 4.
1. a) mysz, b) myszka; 2. a) nóżce, b) nogę; 3. a) kapuśniak, b) kapuśniaczek; 4. a) lampką, b) lampę;
5. a) kanapę, b) kanapkę; 6. a) kurek, b) kury; 7. a) mieczyk, b) miecz; 8. a) oczkiem, b) oko;
9. a) pióro, b) piórko; 10. a) skórkę, b) skóra; 11. a) budki, b) budę
Danie 8, zadanie 5.
1. Słoneczko / Słonko; 2. Żabko / Żabeczko / Żabusiu; 3. robaczku; 4. mordko / mordeczko
/ morduchno; 5. Złotko; 6. Cukiereczku; 7. Aniołku / Aniołeczku; 8. ptaszku, ptaszynko;
9. Tygrysku / Tygrysiaczku
Ćw. 11.
degustacji, obwarzanków, proziaki, kwaśnica, fuczków, cebularze, rogalami świętomarcińskimi,
pierniki, paszteciki, smaków
Ćw. 12.
1. b); 2. a); 3. d); 4. e); 5. g); 6. h); 7. c); 8. f)
Ćw. 18.
1. jajka po wiedeńsku; 2. placek po węgiersku; 3. włoszczyzna; 4. tatar; 5. ryba po grecku; 6.
pierogi ruskie; 7. karp po żydowsku; 8. barszcz ukraiński; 9. kołduny litewskie; 10. fasolka
po bretońsku
Ćw. 26.
Zadanie 2. 1 a); 2 b)
Ćw. 27.
Zadanie 2. kawusia, kawka, kawunia, kaweczka, kawuńcia, kawcia
Zadanie 3. 1. a); 2. b); 3. a)
Zadanie 4. 1. a); 2. b); 3. b); 4. a); 5. a); 6. b)
CZŁOWIEK WE FRAZEOLOGII
Ćw. 2.
1. marzenie; 2. ta lala; 3. cherubin; 4. młody bóg
Ćw. 8.
1. wilk; 2. cholera; 3. ile sił w nogach; 4. dała fabryka; 5. stodoła; 6. messerschmitt
Ćw. 11.
Odpowiedź a)
Ćw. 17.
1. bułka z masłem; 2. jak po maśle
Ćw. 19.
łeb w łeb; obrona Częstochowy; sędzia kalosz
Ćw. 21.
pod kloszem; zeszła z tego świata; wącha kwiatki od spodu
Ćw. 23.
trafiła w sedno; głupi jak but; urwał się z choinki
Ćw. 26.
1. na czuja; 2. marzenie ściętej głowy; 3. odbieraliśmy na tych samych falach
Ćw. 32.
Marii nagle odbiła palma; szukając / szukała dziury w całym; porwała się z motyką na
słońce / księżyc
Ćw. 33.
1. c); 2. a); 3. b); 4. e); 5. d)
Ćw. 34.
1. bułkę przez bibułkę; 2. każdy sobie rzepkę skrobie; 3. pies ogrodnika; 4. rogata dusza;
5. nie ma serca; 6. w gorącej wodzie kąpany; 7. kuty na cztery łapy
Ćw. 36.
1. francuski piesek; 2. ruski miesiąc; 3. raz na ruski rok; 4. egipskie ciemności; 5. jak na tureckim
kazaniu; 6. czeski błąd; 7. czeski film
Ćw. 41.
1. zwalasz z nóg; 2. funta kłaków niewarte; 3. będzie git; 4. Pies z kulawą nogą
Ćw. 44.
1. strzelić sobie w stopę; 2. być w sytuacji podbramkowej; 3. walić głową w mur; 4. wpaść
jak śliwka w kompot; 5. dać ciała; 6. być w swoim żywiole
Ćw. 45.
1. dwoił się i troił; 2. dać plamę; 3. strzeliłaś sobie w stopę; 4. bicia głową w mur; 5. był w sytuacji
podbramkowej; 6. odbić się od dna
Ćw. 48.
1. a), c); 2. c); 3. a), b)
Ćw. 50.
1. c); 2. e); 3. f); 4. b); 5. a); 6. d); 7. g)
Ćw. 57.
1. za łby się wzięli; 2. nadepnął na odcisk; 3. dała do wiwatu; 4. w pięty poszło; 5. dostała
w kość
Ćw. 61.
1. prosto z mostu; 2. ni stąd ni zowąd; 3. (okazało się, że w większości przypadków) trafiłem
kulą w płot; 4. od słowa do słowa; 5. wyłożył wszystko kawę na ławę; 6. wrzeszczał jak
najęty.
Ćw. 64.
1. zamiotły sprawę pod dywan, maczał on palce; 2. jeździł na gapę, na krzywy ryj; 3. robi
wodę z mózgu; 4. nabili w butelkę; 5. odwracaj kota ogonem; 6. wpuścić w maliny