Słowniczek - rozdział 3
atut – zaleta, która daje szansę powodzenia
blacha do pieczenia – blaszane naczynie, które służy do pieczenia w piekarniku
blok mieszkalny – wielopiętrowy budynek mieszkalny o prostej formie
ciasto półfrancuskie – ciasto drożdżowe o warstwowej strukturze w postaci cieniutkich
listków
cząber – przyprawa otrzymywana z suszonych liści i łodyg rośliny o tej samej nazwie
demobil – wycofany z użytkowania sprzęt wojskowy, przekazywany do użytku cywilnego
dostrzec – zauważyć, uświadomić sobie istnienie kogoś / czegoś
dziedzictwo – to, co pozostało po minionych czasach i pokoleniach
farsz – mielona lub drobno siekana masa, używana do nadziewania mięs, ryb, warzyw lub
ciasta
gałka muszkatołowa – ostra aromatyczna przyprawa
gmina – jednostka podziału administracyjnego
goździki – tu: aromatyczna przyprawa stosowana do wyrobów cukierniczych, do pierników,
przetworów mięsnych, marynat, win i likierów
góral – osoba mieszkająca w górach lub pochodząca z gór
grupa etniczna – grupa ludzi, którą łączy wspólne doświadczenie historyczne, społeczne,
narodowe i kulturowe
jarski – bez mięsa
kasza – ziarna zbóż bez łusek; po ugotowaniu przeznaczone do jedzenia, np. kasza gryczana
(z gryki), kasza jęczmienna (z jęczmienia), kasza manna (z pszenicy)
kazanie – przemowa nawiązująca do nauki Kościoła i wyjaśniająca treści religijne, wygłaszana
przez duchownego do wiernych
kiszonki – kiszone warzywa
kminek – bardzo aromatyczna przyprawa, która jest używana między innymi do wypieków,
zup, kapusty i tłustych potraw; pomaga na problemy trawienne; otrzymuje się ją z suszonych
owoców rośliny o tej samej nazwie
kolendra – roślina używana jako przyprawa w wielu potrawach
kotlet schabowy – kotlet panierowany ze schabu
kredens kuchenny – mebel służący do przechowywania zastawy stołowej i ścierek kuchennych;
jego dolna część to komoda, a górna – szafki ze szklanymi drzwiczkami i półki
kultywować – utrzymywać i rozwijać jakiś element kultury
lokal gastronomiczny – miejsce, w którym się przygotowuje i sprzedaje posiłki do spożywania
na miejscu lub na wynos; restauracja
lukier – polewa z cukru rozprowadzonego w wodzie; opcjonalnie można dodać sok z owoców
(najczęściej cytryny) lub mleko
łyżka cedzakowa – duża łyżka z dnem w formie sita, służąca do wyjmowania z wody różnych
produktów (np. pierogów z wrzątku)
maślanka – kwaskowaty, gęsty napój mleczny
mieć coś / kogoś na myśli – przywoływać w swojej wypowiedzi kogoś / coś
nadać miano – nazwać kogoś / coś jakoś
nadzienie – posiekana lub zmielona masa, którą wypełnia się np. pierogi, wnętrze mięs,
ryb, niektórych warzyw, ciast, ciastek i słodyczy
nadziewać – tu: wypełniać nadzieniem (farszem) jakiś produkt żywnościowy
natka pietruszki – łodygi i liście pietruszki
okraszać – dodawać na wierzch dania jakiś składnik, np. śmietanę, tłuszcz, skwarki
perełka turystyczna – szczególne ważne, cenne lub wyjątkowe pod kątem turystyki miejsce
/ obiekt
plotka – kłamstwo lub niesprawdzona informacja na czyjś temat; zwykle negatywnie wpływa
na wizerunek osoby, której dotyczy
podkowa – metalowa osłona w kształcie litery U przybijana do końskich kopyt
postny – bezmięsny
powiat – jednostka podziału administracyjnego i samorządu terytorialnego; jednostką
wyższego szczebla jest województwo, a niższego – gmina
prawo unijne – prawo obowiązujące na terenie Unii Europejskiej
przechodzień – osoba idąca ulicą / chodnikiem; pieszy
przedział – tu: wydzielona część wagonu kolejowego; osobne pomieszczenie w wagonie
przekąska – niewielkie danie, które służy zaspokojeniu głodu między głównymi posiłkami
przyozdobić – upiększyć ozdobami, udekorować
przyprawa korzenna – aromatyczna mieszanka imbiru, cynamonu, gałki muszkatołowej,
goździków, kolendry, kardamonu i ziela angielskiego; wykorzystywana głównie do dań bożonarodzeniowych
przyrządzić – przygotować, sporządzić
przysmak – smaczne jedzenie, które jest szczególnie przez kogoś lubiane
pulchny – wypukły i miękki, uginający się pod delikatnym naciskiem
rarytas – tu: coś niezwykle smacznego; nie jest to powszechnie dostępne
rolada – potrawa ze zwiniętego w rulon mięsa (rzadziej ciasta)
rozkloszowany – taki, który przypomina klosz; szeroki
sączyć – bardzo powoli lać jakiś płyn
serwować – podawać do stołu
sezam – jadalne nasiona rośliny o tej samej nazwie
słodkości – coś słodkiego; słodycze; słodkie przekąski
soda oczyszczona – biały proszek wykorzystywany do spulchniania ciast
specjał – wyszukane, charakterystyczne dla danego miejsca danie
spiralnie – w kształcie spirali
sterylny – nieskazitelny; nie ma w nim brudu, zbędnych przedmiotów ani elementów dekoracyjnych
sycący – taki, którym można się najeść
średnica – długość odcinka przechodzącego przez środek okręgu
wałkować – spłaszczać coś przy pomocy wałka, czyli przedmiotu o kształcie walca
włoszczyzna – zestaw warzyw, służący do przygotowania wywaru do zup; składa się on
najczęściej z marchwi, pietruszki, selera i pora
wykopki – wykopywanie z ziemi ziemniaków
wypiek – upieczone pieczywo lub ciasto
wyrobić ciasto – ugniatając i ściskając, połączyć ze sobą składniki ciasta, aż do uzyskania
odpowiedniej konsystencji
wystrój – wygląd jakiegoś wnętrza
wytrawny – tu: niesłodki
wzmianki – krótkie informacje
zabielany – z dodatkiem mleka lub śmietany
zajazd przydrożny – restauracja nastawiona na osoby będące w podróży; znajduje się przy
drodze
zatrzasnąć – zamknąć i nie móc z powrotem otworzyć; zamknąć coś gwałtownie
zioła – rośliny, które mają zastosowanie w lecznictwie i w przemyśle spożywczym; świeże
lub suszone
zyskać na popularności – zostać zauważonym, stać się popularnym
żydowski – związany z kulturą i religią Żydów; odnoszący się do Żydów
