Materiały do nauki języka polskiego dla studentów ukraińskich

Na określenie dużych wydatków w polskiej frazeologii można użyć frazeologizmu płacić za coś jak za zboże, pot. „ktoś płaci za coś bardzo dużo pieniędzy” [WSJP]. Na przykład: W pociągach jest brudno i ciasno, a za bilet trzeba płacić jak za zboże. Natomiast stałe połączenie wyrazowe bajońskie sumy oznacza duże, często nieosiągalne, kwoty pieniędzy, przen. „niewyobrażalnie dużo pieniędzy” [WSJP]. Na przykład: Firmy farmaceutyczne, które dawniej bez zmrużenia oka płaciły naukowcom bajońskie sumy za pomoc w pracach nad nowym lekiem, teraz powierzają prace szybszym i tańszym prywatnym ośrodkom badań.
Jeśli mówimy o tym, że у когось грошей кури не клюють, to znaczy, że ten ktoś leży, siedzi lub śpi na forsie / pieniądzach, a także że ma forsy / pieniędzy / kasy jak lodu – pot. „ktoś ma bardzo dużo pieniędzy” [WSJP]. Na przykład: Moim zdaniem przesiadywanie w knajpie przy coraz droższym piwie, to nie tylko strata czasu, ale i pieniędzy. A ja na forsie przecież nie leżę; Nie wierzę, że to jego auto, przecież na forsie nie śpi; Całe życie robiła interesy za granicą, to pewnie ma kasy jak lodu.
Ukraiński frazeologizm гріш ціна (чомусь) jest odpowiednikiem polskiej jednostki coś nie jest warte funta kłaków – „coś jest bezwartościowe” [WSJP]. Równie często w tym znaczeniu można usłyszeć wyrażenie coś nie jest warte złamanego grosza. Na przykład: Przecież to stary grat! Nie dałabym za niego złamanego grosza, a ty wydałeś fortunę.
Innym synonimem rzeczy niewiele wartej jest wyrażenie psu na budę – pot. pejorat. „bezwartościowy i nieprzydatny do niczego” [WSJP]. Ukraińcy w takim przypadku powiedzą не приший кобилі хвіст. Na przykład: Okazuje się, że wieloletnia akcja, mająca nauczyć turystów „obchodzenia się” z niedźwiedziem – zdała się psu na budę. Po Tatrach chodzą ludzie, którzy nie mają pojęcia, jak zachowywać się przy spotkaniu z dzikimi zwierzętami. [NKJP, Przemysław Bolechowski. Miś czy niedźwiedź?. 2005. Gazeta Krakowska. „Polskapresse”. Oddział „Prasa Krakowska”]
Ukraiński frazeologizm ніякий (ніяка, ні одна, жодна) собака odpowiada polskiej jednostce frazeologicznej pies z kulawą nogą – pot. „nikt” [WSJP]. Na przykład: Cały rok remontowaliśmy tę knajpę, wydaliśmy na nią wszystkie nasze oszczędności, a teraz nawet pies z kulawą nogą tu nie zagląda.
Chcąc podkreślić, że jakaś osoba lub rzecz wywołuje duże wrażenie używa się frazeologizmu zwalać z nóg – „1. coś powoduje czyjeś silne osłabienie fizyczne. 2. coś robi na kimś bardzo silne wrażenie” [WSJP]. Ukraiński odpowiednik – валити (звалювати, валяти) / звалити з ніг кого niesie ze sobą dwa znaczenia – „1. змушувати кого-небудь лягати, падати або позбавляти когось можливості триматися на ногах (перев. про хворобу, втому і т. ін.); 2. змучувати кого-небудь або призводити до великого виснаження, хвороби” [СУМ-20]. Jak widać przenośne znaczenie oznaczające coś wartościowego nie ma swojego odzwierciedlania w języku ukraińskim. Na przykład: Ta książka po prostu zwala z nóg. Historia jest niesamowita. Kilka razy musiałam przerywać czytanie, bo emocjonalnie nie dawałam rady.
O byciu w dobrej sytuacji Ukraińcy powiedzą бути в шоколаді, polskim odpowiednikiem jest wyrażenie było / jest / będzie super lub git. Znaczenia słowa git – „1. pot. zrobić coś tak, że podoba się mówiącemu. 2. pot. mówiący pozytywnie ocenia stan rzeczy, o którym komunikuje dalsza część zdania” [WSJP]. Na przykład: Kupimy chipsy, włączymy serial, walniemy się na kanapę i będzie git.